Giáng Sinh Và Đống Đổ Vỡ!
Hôm nay là Giáng Sinh.
Ban ngày, thành phố vẫn ồn ào như thường lệ. Dòng xe cuộn qua những ngã tư, ánh nắng rơi xuống mặt đường, lên những tán cây, như thể chẳng có gì đặc biệt. Thế nhưng trong lòng tôi lại có một thôi thúc: tôi muốn đi thăm hang đá ở Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn. Không phải để tìm “không khí”, cũng không để chụp một tấm hình cho đúng mùa, mà chỉ để đứng trước Chúa một chút, cho lòng mình được yên, và để lắng nghe… trong sự lặng ấy… Chúa muốn nói gì với tôi.
Trước đó, tôi có nghe trên MXH rằng hang đá Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn năm nay được làm theo một kết cấu khá đặc biệt: theo kiểu đổ nát và hoang tàn. Nhưng lúc ấy tôi không mấy bận lòng. Tôi nghĩ, dù thiết kế như thế nào thì vẫn là nghệ thuật. Có lẽ mình sẽ gặp một hang đá quen thuộc: ấm áp, gọn gàng, có chút thơ mộng, dễ khiến lòng người ta dịu lại.
Nhưng vừa đến nơi, tôi đã đứng khựng lại. Hang đá trước mắt không “đẹp” theo kiểu tròn trịa người ta hay chờ đợi… Nó dang dở, thô ráp, có điều gì đó nhói lên trong tim.
Chúa Hài Nhi không nằm trên rơm êm hay trong một máng cỏ chỉnh tề, mà được đặt giữa gạch vụn, gỗ mục, bao xi măng và những mảnh vỡ của một công trình đang trùng tu. Không mái che, không tấm bạt, đặt giữa trời, mặc cho nắng, mưa, gió bão… Chỉ nhìn thôi cũng đủ thấy lòng quặn thắt, bởi lúc ấy tôi hiểu: đây không còn đơn thuần là “trang trí nghệ thuật”, mà là một lời tỏ bày – sự thật của một nơi đang cần được xây dựng lại.
Tôi tự hỏi: Vì sao Chúa lại nằm trên đống đổ nát như vậy?
Trong giây phút lặng thinh trước hang đá, câu hỏi ấy dẫn tôi đi xa hơn cả điều mắt tôi đang nhìn thấy.
Tôi nghĩ đến Giáo Hội. Lúc này, hai từ “Giáo Hội” với tôi không còn là một ý niệm xa vời, mà như một mái nhà của những con người thật. Mà con người thì có mỏi mệt, có giới hạn, có sai lầm, có những vết nứt – không thể chỉ lấy hoa và đèn mà che đi. Nhìn lại dòng dài lịch sử, đã có những giai đoạn Giáo Hội giống như một công trình đang trùng tu: vừa phải giữ lấy nền móng, vừa phải dám tháo bỏ những gì đã lệch, đã cũ, đã mục nát; vừa phải chịu bụi, chịu tiếng ồn, chịu những ánh nhìn chất vấn; vừa phải học lại sự khiêm nhường và trung thực. Trùng tu bao giờ cũng lôi thôi và mất công, nhưng trùng tu cũng là dấu hiệu của sự sống: còn yêu thì còn sửa, còn hy vọng thì còn xây.
Và Chúa Hài Nhi lại ở ngay giữa cái “lôi thôi” ấy.
Có phải Ngài muốn nói rằng: đừng đợi Giáo Hội trở nên hoàn hảo, không trầy xước, không đổ vỡ rồi mới tin? Ngay từ đầu, đêm Giáng Sinh đã không hề “đẹp”: máng cỏ nghèo hèn, bị xua đi, bị khinh bỉ. Thiên Chúa đã bước vào lịch sử bằng cánh cửa thấp hèn ấy. Ngài không đến để trang trí cho cái đẹp, để mua vui những niềm vui chóng qua, mà đến để hoàn tất công trình cứu độ và chữa lành cái tan vỡ, cái hèn mọn nhất nơi con người…
Từ hang đá đang chơ vơ giữa trời trước mắt tôi, tôi lại nghĩ về lòng người thời đại. Thời ta đang sống cũng giống như một công trường nội tâm. Người ta chạy nhanh, làm nhiều, giỏi chịu đựng, nhưng lại dễ kiệt sức. Người ta kết nối liên tục, nhưng càng ngày càng cô đơn theo một kiểu rất mới: cô đơn giữa thông báo, giữa tin nhắn, giữa những cuộc trò chuyện không chạm đến nhau. Các mối tương quan trở nên mong manh, vì ai cũng mang theo quá nhiều áp lực và tổn thương chưa kịp chữa lành. Một câu nói lỡ lời có thể làm sập một chiếc cầu; một im lặng kéo dài có thể biến yêu thương thành xa lạ. Thế giới cũng đầy những “gạch vụn”: chiến tranh chưa dứt, bất công chưa thôi, những phận người bị nghiền nát bởi guồng quay của tốc độ và dư luận… Đã có lúc tôi tự hỏi: nếu Chúa là ánh sáng, sao ánh sáng lại mong manh đến thế?
Rồi tôi nhìn lại hang đá và chợt hiểu ra rằng: ánh sáng của Chúa không phải thứ ánh sáng làm lóa mắt thiên hạ. Ánh sáng của Chúa chính là một Hài Nhi. Hài Nhi – nhỏ bé, yếu đuối, trần trụi và im lặng – đến mức người ta có thể đi ngang qua, có thể đóng cửa làm ngơ, có thể xua đi mà không hề nhận ra. Ánh sáng ấy vẫn ở lại, ở đủ lâu cho đến khi người ta chịu cúi xuống…
Và trong khoảnh khắc ấy, tôi cũng cúi xuống.
Cúi xuống… để chạm vào chính mình.
“Lạy Chúa, đống gạch vụn kia giống lòng con quá. Có những ngày con cũng là một công trường bừa bộn: dự định sụp đổ, câu hỏi không lời đáp, mệt mỏi không dám gọi tên. Con từng nghĩ phải thu xếp cho ổn, phải ‘dọn lòng’ cho gọn, phải trở nên đủ tốt rồi mới dám đến gần Chúa. Nhưng càng cố, con càng thấy trong con nhiều góc tối hơn con tưởng; càng muốn mạnh mẽ, con càng thấy mình yếu đuối. Trong các mối tương quan, con cũng nhiều lần là người làm rơi, làm đổ, làm vỡ toang ra: vì tự ái, vì cố chấp, vì sợ bị tổn thương nên chọn im lặng, vì muốn được hiểu nhưng lại không biết lắng nghe. Có những rạn nứt không bắt nguồn từ một biến cố lớn, mà từ những điều rất nhỏ lặp đi lặp lại nhiều lần: một lần không đi bước trước, một lần nói quá lời, một lần bỏ mặc ngó lơ, một lần không xin lỗi kịp thời…
Vậy mà Chúa đâu có đứng ngoài. Chúa không đợi con hoàn hảo mới giáng sinh trong con, mới ở lại với con. Chúa đến và chấp nhận nằm giữa gạch vụn đời con, chọn chỗ thấp nhất: nơi con xấu hổ nhất, mệt mỏi nhất, tưởng chừng như chẳng ai muốn chạm vào. Và Ngài nằm đó rất bình yên – rất bình yên giữa sự đổ nát của con.”
Ngước nhìn hang đá, tôi chợt nhận ra sự hiện diện rất lặng lẽ của Mẹ Maria và thánh Giuse. Với tôi, các ngài không chỉ là “nhân vật của hang đá”, mà là hình ảnh của những người cha, người mẹ trong đời. Đứng trước đứa con bé nhỏ, giữa thiếu thốn, bất an, một khởi đầu chẳng giống điều mình mơ ước. Gánh nặng áo cơm, bệnh tật, học hành, tương lai… có lúc đè lên vai đến nghẹt thở, nhưng vẫn cố giữ cho con một góc bình yên. Có những hy sinh không được gọi tên. Có những vất vả chẳng ai thấy. Có những yêu thương được nói bằng sự hiện diện hơn là lời nói… Dẫu biết bao lo lắng chồng chất, các ngài vẫn ở đó – vì tình yêu và trách nhiệm, vì sự vâng phục thánh thiện, chân thật, vì khát khao một nền hòa bình đích thực rồi sẽ trổ sinh.
Giáng Sinh, vì thế, không chỉ là câu chuyện Con Thiên Chúa làm người. Giáng Sinh này đã chạm vào tôi sâu hơn: một Hài Nhi nằm giữa gạch vụn nhưng vẫn chắc chắn được yêu thương. Một gia đình rất nghèo vẫn giữ được nhau. Một khởi đầu đầy thiếu thốn nhưng không thiếu hy vọng. Bởi ngay trong đêm tối, ánh sáng của một ngôi sao nhỏ cũng đủ để chỉ đường.
Tôi đứng đó giữa ánh nắng ban ngày của Sài Gòn, mà lòng như đi vào một khoảng lặng sâu hơn mọi buổi tối thinh vắng… Nhìn Chúa đến trong gạch vụn của Giáo Hội, trong những vỡ vụn của lòng người thời đại, và trong đổ nát riêng tư của tôi. Tôi ước mong mình được ở lại – ở lại với Chúa và với tha nhân – để những gì tưởng đã vỡ có thể được hàn gắn lại bằng sự hiện diện dịu dàng của Hài Nhi bé thơ…
Marial, MRP